Archive for March, 2012

Dan is de grote dag daar, ik ga verhuizen. Van Kuzminki naar Petrovka. Nu zullen deze namen niet meteen allerlei belletjes doen rinkelen bij de gemiddelde Nederlander. Kuzminki? Petrovka? Nooit van gehoord natuurlijk. En als ik dan ook nog verklap dat dit beide wijken in Moskou zijn, hoor ik je bijna hardop denken: verhuizinkje van niks, fluitje van een cent. Qua voorbereiding en fysieke inspanning is dit inderdaad ook waar. Mijn spullen passen namelijk met gemak in drie koffers. Met twee vingers in de neus struin ik door het huis, pak links wat t-shirts en broeken, rechts een paar schoenen en nog een paar. En klaar is Kees. Zelfs een taxi bellen lijkt me niet nodig. Met die drie koffertjes kan ik ook wel in de metro. Het spitsuur is per slot van rekening voorbij en dus is daar wel ruimte voor mij en mijn bagage.

Kuzminki was prachtig, voor een tijdje. Bij vlagen waande ik me in Tadzjikistan of Oezbekistan of ergens in de Kaukasus. Ik leefde in een multiculturele Sovjetvariant. Die Kirgizische kapper die me voor een habbekrats een prachtige Sovjetcoupe bezorgde zal me bijvoorbeeld nog lang heugen. Ook al is het alleen maar omdat ik hieraan, als ik in de spiegel kijk,  niet kan ontsnappen. Die sublieme kebabs van de Oezbeek om de hoek, bereid in een houten keet, zal ik zeker missen. Die sigaretjes, per stuk te koop bij een andere houten keet, evenzeer. Vaak waande ik mij in de zeventiger jaren in Nederland. De kleding van de mensen, de inrichting van mijn huis, de auto’s op straat, de kinderwagens van de jonge moeders in het Kuzminki park. Telkens weer dacht ik aan mijn jongste jeugd. Terug naar de roots in Kuzminki, ik had het vooraf niet meteen verwacht.

     

Maar nu zit ik in de metro. Op zich niets bijzonders, heb al wel honderd keer in die metro gezeten. Toch, vandaag is het de laatste keer. Vandaag ben ik omringd door al mijn Russische bezittingen. En dat is toch wel apart. Ik zit hier met een blij gemoed en vermoedelijk met een fikse glimlach om mijn lippen. Verbeeld ik me nou dat al die Russen rondom mij jaloers kijken? Zal het komen van mijn blije uitstraling? Of zal het komen omdat ze zich realiseren dat ik Kuzminki achter mij laat? Voorgoed. Ik heb geen idee. En eerlijk gezegd, het kan me ook niets schelen.

Als ik beter nadenk over mijn verhuizing, realiseer ik me welk een enorme stap ik eigenlijk zet. Van Kuzminki naar Petrovka. Vergelijkbaar, om het naar Nederlandse proporties te vertalen, met een verhuizing van Oude Pekela naar Wassenaar. Zoiets, maar dan op zijn Russisch. Eerlijk gezegd, ik vermoed dat al mijn medepassagiers zelfs nog nooit hebben gedacht aan een verhuizing naar Petrovka. Te ver van hun bed. Te onmogelijk.

Dus dat verhuizinkje, van die ene wijk naar de andere, heeft toch wel behoorlijk wat voeten in de aarde. Van een buitenwijk van Moskou, verketterd door iedereen, naar Petrovka, het kloppend hart van de stad. Van gebreide bikini’s gedragen door dikkige en rokende mensen naar hooggehakte laarzen van Louis Vuitton. Van mannen met ontblote en karnemelkwitte bovenlijven die op straat hun Baltika naar binnen slurpen naar patsertjes die hun cognacje combineren met een veel te dure Cubaanse sigaar. En sta me toe nog een poosje door te gaan. Van onbeschofte en chagrijnige supermarktmedewerkers naar eeuwig glimlachende caissières en vlijtige boodschappeninpakkers. Van Lada naar Range Rover. Van een aftandse markt vol nepbont naar bontmutsjes van 500 euro. Van een salaris van 800 euro per maand naar een salaris van 800 euro per dag. Van 350 euro huur per maand voor een appartement met twee slaapkamers naar 1000 euro huur per maand voor één slaapkamer met een gedeelde keuken en woonkamer.

Toen ik hier in Moskou arriveerde dacht ik nog dat het allemaal niet uitmaakte. Kuzminki of Petrovka, het is allemaal onderdeel van die grote, grijze, grauwe, koude, drukke, snelle en haastige stad. Maar inmiddels weet ik beter. Die enorme stad bestaat uit heel veel verschillende werelden met enorme onderlinge verschillen. En waarom dan niet van twee uitersten proeven?

Na een half uurtje in de metro stap ik uit. Petrovka heet me welkom. Onderweg naar mijn nieuwe optrekje loop ik langs luxueuze Italiaanse restaurants, winkels waar breedgeschouderde mannetjes de deur bewaken, vijfsterren hotels, in bont gehulde dames en schreeuwende reclames voor de nieuwe Jaguar XJ. Allemaal niet aan mij besteed, dat realiseer ik me meteen. Alhoewel, zo’n Italiaans restaurant? Dat moet ik toch maar eens proberen binnenkort. No more Kuzminki, lang leve Petrovka!

        

‘If there is a paradise on earth, it is here’. Some cities on our planet use this slogan to distinguish themselves from others. A rather arrogant and bombastic claim, in my opinion. And honestly speaking, in my experience it is always besides the truth. So far nobody came up with such a pretentious phrase for Moscow. As far as I can recall, Moscow does not have a slogan at all. Perhaps because nobody in Moscow dares to really start promoting the city? Or perhaps because nobody really seems to care about promotion?

But why not? The image of overcrowded, big, grey, ugly, dangerous city, cursed with a horrible climate and full of unsmiling and unhappy people needs to be changed. Especially because of the ambitious goal to attract seven million foreign tourists to Moscow by 2018. Approximately three million more than last year. Yes, coincidentally (or not), in 2018 the World Championship Football will be held in Russia and Moscow. This will definitely attract loads of westerners who, normally, would not even think of Russia as a possible holiday destination. But after 2018, soon 2019 will arrive. And would it not be a bit silly when the number of foreigners would go down drastically straight after this football event?

By the way, the numbers four and seven million are communicated by the ‘Moscow Committee for Tourism and Hospitality’. In fact, not necessarily the most neutral committee in the world. It is therefore questionable whether there really were four million foreigners really trying to have a glimpse at Lenin, attempting to meet and greet with Putin in his Kremlin or wandering around the Red Square. In a country where nothing is as it seems, it is tempting to put a big question mark behind these numbers. Even more tempting it is to forecast that, in 2018, the Committee will announce that indeed seven million foreigners were visiting Moscow. I would even say that these chances are higher than the re-election of Putin in that same year.

An important question is what Moscow is actually doing to realize this growth. Ask the marketers of the bigger hotels or the owners of travel agencies. Even before they answer, it is clear that they are not positive at all. Their eyes are indicating this. First and foremost, they start to complain about the letters of invitations and visa regulations. Both required for (almost) all foreign tourists, before being allowed to enter Russia. Many of them strongly believe in Moscow being a new weekend destination for Europeans. And it is true, it is only three hours by plane. But due to this visa hassle, tourists will think twice before actually going. Too complicated, too much work and too much stress.

Then there are the actions of the authorities, responsible for tourism and its policy. Often completely not in line with what they claim. The latest example is the entrance fee for the Kremlin. Most probably the most beloved and best known attraction in town. Since January 2012 two people have to pay € 70 each to get inside the Kremlin, including the Armoury and the Diamond Fund. Seventy euros! Well, included in the price are the services of a guide. But a guide is absolutely required because without one any tourist will just smell the rich history. Without knowing what it is all about. Why it was decided to raise the entrance fee that drastically? The most obvious explanation is that the authorities believe that tourists will come and visit the Kremlin anyway. Whether they have to pay € 25 or € 70. And they are probably right. So in the short term it might be profitable. But in the longer term? Most probably rather the contrary. Because investing in or developing new touristic attractions is clearly not a priority.

Let me take you to the Red Square and surroundings on a sunny day in spring or summer. Loads of tourists are sitting somewhere in the grass or on a wall, eating a Russian ice cream from Mc Donald’s. They look a bit unhappy and lost. Simply because they are wondering what is next. Wondering what else Moscow has to offer but the Red Square and the Kremlin. Of course, a lot! And more! But for  foreigners, who most probably do not speak or read Cyrillic it is not that easy to figure this out. And much assistance in their search they do not receive. Yes, it is true, there are plenty of men and women, armed with a megaphone, to announce various excursions in and around Moscow. But it is all in Russian. Like there are no four million foreigners around, all looking for something more to discover. A missed opportunity to make some more money. A missed opportunity to highlight other attractions in Moscow. A missed opportunity to broaden the horizon of the tourists and the diversity of Moscow.

But who knows? Maybe once upon a time, one could have found paradise here? Why not in fact? Let me be clear, nowadays there is nothing heavenly to find on the surface. Any tourist, both Russian and foreign, has to work hard to discover the beauty of this fantastic city. Perhaps, Moscow, it is time to help all these lost foreigners a bit?  And why not, as a kick-off, create an attractive slogan. Do not mention anything heavenly in it, though. Overconfident and too much untrue. But what about this one: Moscow Matters.

‘Als er een paradijs is op aarde, is het hier’. Er zijn steden op aarde die zich op deze manier proberen te onderscheiden van de massa. Een nogal hoogdravende en arrogante claim, zou ik denken. En eerlijk gezegd, in mijn beleving hoe dan ook ten onrechte. Tot op heden heeft nog niemand in Moskou zo’n bombastische slogan voor deze stad bedacht. Voor zover ik weet, is er überhaupt geen slogan waarmee Moskou zich onderscheidt van de rest van de wereld. Misschien omdat niemand in Moskou de euvele moed heeft gehad de eigen stad hardop te promoten?

Maar waarom eigenlijk niet? Het imago van te grote, te drukke, grijze, gevaarlijke, koude stad met chagrijnige en knorrige mensen behoeft toch echt een verandering. Want hoe die ambitieuze doelstelling te realiseren om in 2018 maar liefst zeven miljoen buitenlandse toeristen over het Rode Plein te zien lopen? Toch zo’n slordige drie miljoen meer dan in het afgelopen jaar. Ja, toevallig (of niet) in 2018 is er het WK Voetbal in Rusland. En dit zal ongetwijfeld een boel mensen doen besluiten naar Rusland af te reizen. Mensen die anders hun neus zouden hebben opgehaald voor Rusland en Moskou. In dit opzicht is het slim 2018 te noemen. Maar na 2018 wordt het al snel 2019. En het zou toch wat knullig zijn als na het piekjaar 2018 de bezoekersaantallen meteen weer drastisch zouden afnemen?

Image      Image

De cijfers vier en zeven miljoen zijn overigens afkomstig van het ‘Moscow Committee for Tourism and Hospitality’. Inderdaad, helemaal neutraal zal dit comité niet zijn. Het is dan ook maar sterk de vraag of er in 2011 werkelijk vier miljoen buitenlanders Lenin in zijn mausoleum hebben zien liggen, hebben geprobeerd een glimp op te vangen van Poetin in zijn Kremlin of hebben rondgewandeld op het Rode Plein. In een land waar niets is zoals het lijkt, is het verleidelijk een groot vraagteken achter deze cijfers te plaatsen. Even verleidelijk is het, nu al te zeggen, dat dit comité in 2018 zal aankondigen dat de doelstelling van zeven miljoen is gehaald. De kans hierop is wellicht nog groter dan dat Poetin wordt herkozen in datzelfde jaar.

Een belangrijker vraag is wat Moskou nu precies doet deze groei daadwerkelijk te realiseren. Vraag het aan de marketeers van de grote hotels of aan medewerkers van de lokale reisbureaus. Zelfs voordat ze antwoorden, is al duidelijk dat zij hierover in ieder geval niet al te positief denken. De blik in hun ogen is daarvoor te veelzeggend. Meteen wordt er geklaagd over die ondoorgrondelijke en niet al te bezoekersvriendelijke uitnodigingsbrieven en visumreguleringen. Velen geloven sterk in de aantrekkingskracht van Moskou als weekendbestemming. En het is waar, drie uurtjes vliegen vanuit Europa en je staat al op Moskouse bodem. Maar vanwege die administratieve rompslomp en het imago van de stad laten Europeanen een weekendje Moskou wel uit hun hoofd. Te veel gedoe, te veel gezeik, te veel heisa.

Dan zijn er de daden van de Moskouse autoriteiten, verantwoordelijk voor het toerisme. Volkomen in tegenspraak met de woorden. Het meest recente voorbeeld is de entreeprijs voor het Kremlin. Waarschijnlijk de meest geliefde en bekendste toeristische attractie van de stad. Sinds januari 2012 betaal je, als je hier met z’n tweeën naar binnen wilt, zo’n € 70 per persoon voor een bezoek aan het Kremlin en de pracht en praal van de Armoury en het Diamond Fund. Zeventig euro! Toegegeven, hierbij zijn dan wel de diensten van een gids inbegrepen. Maar zo’n gids is noodzaak want zonder ruik je slechts aan de rijke historie. Loop je rond zonder iets te begrijpen van deze ommuurde stad. Wat is dan de achterliggende gedachte van zulk beleid? Die vette koe, genaamd het Kremlin, uitmelken lijkt de meest logische. Want, zo weet iedereen in Moskou, eenmaal daar gaat iedere toerist toch wel naar het Kremlin. Of het nu € 25 of € 70 kost. Op de korte termijn levert het dus wel wat op, zoveel is duidelijk. Maar op de langere termijn? Eerder het tegenovergestelde. Investeren in of ontwikkelen van nieuwe toeristische attracties lijkt hiermee in ieder geval niet meteen een prioriteit.

Loop eens rond bij het Rode Plein of het Kremlin op een zonnige lente- of zomerdag. Hordes toeristen zitten ergens op een muurtje aan een Russisch ijsje te likken, kijken ietwat onthutst rond of vragen zichzelf bijna hardop af wat nu te doen. Want wat is er nog meer dan het Rode Plein en het Kremlin? Natuurlijk, een heleboel en meer. Maar voor een westerse toerist, die hoogstwaarschijnlijk de taal niet spreekt en het cyrillisch niet kan lezen, is deze heleboel niet meteen eenvoudig te vinden. En echt geholpen in zijn zoektocht naar meer wordt hij niet. Talrijke mannetjes en vrouwtjes, gewapend met een megafoon, kondigen weliswaar talrijke excursies aan. Maar het is allemaal in het Russisch. Alsof er geen vier miljoen buitenlandse toeristen rondlopen, die allemaal op zoek zijn naar die heleboel. Een gemiste kans op meer inkomsten. Een gemiste kans ook die vele andere topattracties van de stad onder het voetlicht te brengen.

Maar wie weet? Misschien was ooit, heel lang geleden, op deze grond wel het paradijs te vinden? Waarom eigenlijk niet? Laat het duidelijk zijn, aan de oppervlakte is hiervan niets meer te zien of te merken. Het is graven, ploeteren en hard werken voor de toerist de schoonheid van deze prachtige stad te ontdekken. Misschien Moskou is het tijd die miljoenen buitenlandse toeristen de helpende hand toe te steken? En waarom niet beginnen met een goede slogan. Laat dat paradijselijke voorlopig echter maar achterwege. Te hoogdravend en te ver bezijden de waarheid. Maar wat te denken van deze: Moscow Matters.